Een botanische print is geen plaatje van een bloem. Het is een beschrijving van een plant, gemaakt om met andere planten vergeleken te worden, en vrijwel alles wat het genre goed doet ogen aan een muur komt voort uit dat doel en niet uit een decoratieve bedoeling. De witte ondergrond bestaat zodat niets afleidt van het exemplaar. De plant wordt vaak tegelijk vanuit meerdere hoeken getoond — een bloeiende stengel, een dwarsdoorsnede, een zaad, een wortel — omdat één aanzicht nooit genoeg was om te determineren. De lijn is gelijkmatig en zonder nadruk, want een graveur die een contour dramatiseerde vervalste een document.
De traditie in drie fasen
Het genre loopt van de gedrukte kruidenboeken van de zestiende eeuw tot de schoolplaten die nog altijd in oude biologielokalen hangen.
| Periode | Wat er werd gemaakt | Hoe het er nu uitziet |
|---|---|---|
| 16e-17e eeuw | Houtsnede-kruidenboeken, planten getoond om hun geneeskracht | Zware zwarte lijn, platte vormen, geen schaduw |
| 18e eeuw | Kopergravure, met de hand ingekleurd; het tijdperk van Linnaeus | Fijne lijn, kloppende structuur, ingehouden kleur |
| rond 1800 | Stippelgravure — de rozen en lelies van Redouté | Zachte toonovergangen, geen zichtbare contour in de bloemblaadjes |
| 19e eeuw | Lithografische flora's, in kleur gedrukt | Dichtere, iets krijtachtige kleur; de hele plant op één blad |
| 1880-1930 | Schoolplaten, groot gedrukt | Stevig, vereenvoudigd, gemaakt om vanaf de achterste rij leesbaar te zijn |
Pierre-Joseph Redouté is de naam die de meeste mensen kennen zonder het te weten. Zijn Les Liliacées liep op tot 486 platen en Les Roses tot 169, en de stippeltechniek die hij gebruikte — toon opbouwen uit duizenden kleine puntjes in plaats van uit arceringen — is waarom die rozen ogen alsof ze op het papier zijn geademd. Het is ook waarom ze zo goed reproduceren: er is geen lijnennet dat bij drukresolutie uit elkaar valt.
Het blad is de betere koop
De meeste mensen grijpen naar de plaat met de bloem. De bladplaten zijn meestal het sterkere wandbeeld, en daar zijn twee redenen voor. Een blad is één gesloten vorm met een inwendige structuur van nerven, dus het leest onmiddellijk op afstand en beloont van dichtbij bekijken — precies die dubbele taak die elk motief lang goed houdt. En een blad voert geen kleurdiscussie. Een plaat met een roze pioen moet het eens worden met je bank; een varen in groengrijs en sepia wordt het met alles eens.
Herbariumbladen zijn hier het vermelden waard. Het standaardblad dat Europese herbaria gebruiken is ruwweg 29 × 42 cm — vrijwel identiek aan ons formaat 30×42, en daarom oogt een print van een geperst exemplaar op die maat kloppend op een manier die bij 50×70 wegvalt. De verhoudingen zijn die waarop de traditie is gebouwd. Onze 30×42 is A3; de grotere Noordse maten zijn helemaal geen A-formaten, zoals de maatgids uiteenzet.
Winnie Møller - Skovens Blomster 1
Hilma No 04 - Tara Green
Portrait Of a Mexican Artist
The Garden Muse - Elara Monet
Floral Symphony - Elara Monet
Shrooms n Flowers 01 - Kusama Plakat
Ze als serie ophangen
Botanische platen werden in series gemaakt, en ze gedragen zich nog steeds het best in een serie. Drie of vier van hetzelfde formaat, dezelfde marge, dezelfde lijst, gelijk verdeeld, herhaalt de logica van een platenboek — een pagina die muur is geworden. Gemengde maten breken dat, want de oorspronkelijke bladen varieerden nooit.
Houd de tussenruimtes krap: 4-6 cm leest als één object, terwijl 10 cm leest als losse werken die toevallig bij elkaar passen. De redenering achter die getallen staat in de gids voor een fotowand maken, en het standaardmidden van 145 cm geldt voor de groep als geheel, niet voor elke lijst apart — zie op welke hoogte je kunst ophangt.
Eén eerlijke kanttekening
Antieke platen werden gedrukt met royale witte marges, en mensen nemen vaak aan dat ze een passe-partout nodig hebben om dat na te doen. Wij verkopen geen passe-partouts, dus de marge moet onderdeel zijn van het gedrukte beeld. Wil je weten wat je daarmee opgeeft, dan legt de gids over passe-partouts uit wat ze doen. Een print met de witruimte ingetekend brengt je een heel eind, met veel minder gedoe. Lijsten zijn eiken of zwart in elk formaat, en die vind je in het lijstenaanbod.